Het onderhoud van een regenwaterbuffer helpt om het nuttige opslagvolume, de hydraulische werking en de kwaliteit van het afgevoerde water te behouden. De geleidelijke ophoping van zwevende stoffen, sediment en afval kan de opslagcapaciteit verminderen, verstoppingen veroorzaken en de debietregeling verstoren. Wanneer het hemelwater mogelijk verontreinigd is, helpt het onderhoud van voorbehandelingssystemen ook om de verspreiding van verontreinigende stoffen naar het rioolstelsel, de bodem of het ontvangende milieu te beperken.
Een onderhoudsstrategie moet daarom regelmatige inspectie, reiniging, ruiming en controle van de hydraulische voorzieningen combineren.
Onderhoud van een regenwaterbuffer in 5 punten
Doel: het nuttige opslagvolume, het afvoerdebiet en de kwaliteit van het afgevoerde water behouden.
Te controleren: zwevende stoffen, sediment, slib, afval en eventuele koolwaterstoffen die door afstromend regenwater worden meegevoerd.
Te inspecteren: inspectieputten, roosters, drains en inspectiekanalen, voorbehandelingssystemen en debietregelaars.
Te onderhouden: afval verwijderen, slib en sediment afzuigen en indien nodig hogedrukreiniging uitvoeren wanneer zich te veel afzettingen hebben opgehoopt.
Te registreren: verwijderde materialen moeten worden gekarakteriseerd en naar een geschikte verwerkingsinstallatie worden afgevoerd. Wanneer ze als gevaarlijk afval worden geclassificeerd, moeten de geldende regels voor traceerbaarheid worden nageleefd.
Wat zijn de risico's van onvoldoende onderhoud van een regenwaterbuffer?
Een slecht onderhouden regenwaterbuffer kan geleidelijk een deel van zijn hydraulische prestaties verliezen: sediment en slib nemen opslagvolume in, leidingen kunnen verstopt raken en debietregelaars kunnen het voorziene afvoerdebiet mogelijk niet meer garanderen.
Afstromend regenwater voert niet alleen water mee. Terwijl het over het afwateringsgebied stroomt, neemt het verschillende materialen mee van daken, wegen, parkeerterreinen, groenzones en andere ingerichte oppervlakken.
Een deel hiervan wordt meegevoerd als zwevende stoffen en kan zich, afhankelijk van de eigenschappen van de deeltjes en de hydraulische omstandigheden, in de voorzieningen afzetten.
Wat zijn zwevende stoffen in hemelwater?
Zwevende stoffen zijn vaste deeltjes die door afstromend regenwater worden meegevoerd zonder in het water opgelost te zijn. Ze kunnen onder meer afkomstig zijn van stof en deeltjes op oppervlakken, bodemerosie, organisch materiaal en slijtage van wegen en voertuigen.
Tijdens een regenbui worden deze deeltjes vanaf daken, wegen, parkeerterreinen en ingerichte oppervlakken naar het afwateringsnetwerk en de voorzieningen voor hemelwaterbeheer gevoerd. Aan sommige zwevende stoffen kunnen ook verontreinigende stoffen gebonden zijn.
Wanneer de stroomsnelheid van het water afneemt, met name in zones waar bezinking mogelijk is, zet een deel van deze deeltjes zich geleidelijk af. De bezonken deeltjes vormen sediment dat zich samen met andere materialen op de bodem van de voorziening kan ophopen en zo slib kan vormen.
Er moet daarom onderscheid worden gemaakt tussen:
- zwevende stoffen: deeltjes die in het water worden meegevoerd;
- sediment: deeltjes die door bezinking zijn afgezet;
- slib: afzettingen die zich op de bodem van de voorziening hebben opgehoopt en tijdens ruimingswerkzaamheden mogelijk moeten worden verwijderd.
Hoe vermindert de ophoping van sediment en slib het nuttige opslagvolume?
De geleidelijke ophoping van afzettingen op de bodem neemt een deel van het volume in dat oorspronkelijk beschikbaar was voor de opslag van hemelwater.
Op termijn kan dit leiden tot:
- een vermindering van het nuttige opslagvolume;
- een vertraagde of geblokkeerde waterafvoer;
- verstopping van bepaalde leidingen;
- verstoring van debietregelaars;
- het opnieuw in suspensie komen van afzettingen tijdens hevige regenval;
- een verslechtering van de kwaliteit van het afgevoerde water.
Onderhoud heeft dus niet alleen als doel de voorziening schoon te houden: het draagt bij aan het behoud van de hydraulische prestaties die tijdens het ontwerp zijn bepaald.
Slibvang en olieafscheider: wanneer is voorbehandeling nodig?
Hemelwater dat veel sediment kan bevatten of met koolwaterstoffen kan zijn verontreinigd, kan voorbehandeling nodig hebben voordat het wordt opgeslagen, geïnfiltreerd of afgevoerd. De benodigde voorziening hangt af van het verontreinigingsrisico en de voorschriften die op het project van toepassing zijn.
Een slibvang bevordert de bezinking van zware deeltjes en sediment voordat deze de stroomafwaarts gelegen voorzieningen bereiken.
Een olieafscheider is bedoeld om niet-geëmulgeerde koolwaterstoffen uit het verzamelde water af te scheiden. Deze kan onder meer worden toegepast op bepaalde industriële locaties, verkeerszones, parkeerterreinen of andere oppervlakken waar een duidelijk risico op verontreiniging bestaat.
Een olieafscheider moet echter niet als systematisch verplicht worden beschouwd voor ieder hemelwaterproject. De noodzaak van behandeling moet worden bepaald op basis van:
- het type afwaterende oppervlakken;
- de activiteiten op de locatie;
- het risico op verontreiniging;
- de wijze van lozing of infiltratie;
- de toepasselijke regelgeving;
- de voorschriften van de beheerder of bevoegde overheid.
Voor bepaalde locaties kunnen specifieke milieuregels gelden die behandeling van mogelijk verontreinigd hemelwater voorschrijven.
Waarom moet een olieafscheider worden onderhouden?
Een olieafscheider die verzadigd is met slib of koolwaterstoffen kan zijn zuiverende functie niet meer correct vervullen.
Het onderhoud bestaat onder meer uit het controleren van het slibniveau, de hoeveelheid opgehoopte koolwaterstoffen en de werking van de bijbehorende voorzieningen: automatische afsluiter, coalescentiefilter indien aanwezig en de in- en uitlaat van de afscheider.
De ledigingsfrequentie is afhankelijk van de locatie en de toepasselijke regelgeving. Voor bepaalde gereglementeerde installaties kunnen bijvoorbeeld specifieke voorschriften gelden voor de hoeveelheid opgehoopt slib en de frequentie van inspectie of reiniging.
Welk onderhoudsschema is geschikt voor een regenwaterbuffer?
De onderhoudsfrequentie hangt af van het ontwerp van de voorziening, de omgeving, het gebruik en de hoeveelheid materiaal die door het hemelwater wordt meegevoerd.
Regelmatige controle maakt het onder meer mogelijk om toezicht te houden op:
- de ophoping van afval, slib en sediment;
- de staat van inspectieputten en toegankelijke voorzieningen;
- voorbehandelingssystemen;
- debietregelaars;
- de noodzaak van ruiming of hogedrukreiniging.
De onderhoudsfrequentie moet worden aangepast aan de kenmerken van de locatie, de voorschriften voor de geïnstalleerde voorzieningen en eventuele toepasselijke wettelijke verplichtingen.
Een aanvullende inspectie kan ook noodzakelijk zijn na een uitzonderlijke gebeurtenis, een accidentele lozing of wanneer een storing wordt vastgesteld.
Hoe worden een regenwaterbuffer geruimd en leidingen onder hoge druk gereinigd?
Bij het ruimen worden slib, sediment en afval verwijderd die zich in de voorziening hebben opgehoopt. Bij hogedrukreiniging wordt water onder druk in combinatie met afzuiging gebruikt om toegankelijke leidingen en voorzieningen van het hemelwaternetwerk te reinigen.
De werkwijze hangt af van het ontwerp van de buffer, de toegankelijkheid, de mate van vervuiling en de aanwezige voorzieningen. Afhankelijk van de configuratie kunnen de volgende stappen deel uitmaken van het onderhoud.
1. Camera-inspectie
De operator identificeert zones met afzettingen, controleert de toegankelijkheid van inspectieputten en bepaalt welke delen van het netwerk een interventie vereisen.
Met een camera kunnen de toegankelijke delen van het netwerk visueel worden geïnspecteerd en kunnen afwijkingen vóór of na een hogedrukreiniging nauwkeurig worden gelokaliseerd.
Via een inspectieput of een daarvoor bestemde toegang kan de camera onder meer worden gebruikt om het volgende vast te stellen:
- afzettingen en sedimentzones;
- obstructies of verstoppingen;
- aanwezigheid van afval;
- eventuele beschadiging van leidingen;
- afwijkingen bij aansluitingen.
Een camera-inspectie kan ook na de hogedrukreiniging worden uitgevoerd om de toestand van het netwerk en de doeltreffendheid van de interventie te controleren.
Bij ondergrondse regenwaterbuffers hangt de mogelijkheid om een camera te gebruiken rechtstreeks af van het ontwerp van de voorziening en de toegankelijkheid van de te inspecteren zones.
2. Afzuigen van slib en afzettingen
Opgehoopt sediment en slib worden met een zuigwagen of andere geschikte apparatuur verwijderd. Bijzondere aandacht moet worden besteed aan bezinkingszones, inspectieputten, voorbehandelingssystemen en lage punten.
3. Hogedrukreiniging van leidingen
Waterstralen onder hoge druk maken afzettingen op de leidingwanden los en voeren ze naar een punt waar ze kunnen worden afgezogen. De toegankelijkheid van het netwerk is daarom al vanaf de ontwerpfase een belangrijk aandachtspunt.
4. Controle na de werkzaamheden
Na de reiniging worden leidingen, inspectieputten en voorzieningen gecontroleerd om eventuele beschadigingen, resterende verstoppingen of andere afwijkingen vast te stellen.
5. Afvoer en traceerbaarheid van afval
De verwijderde materialen moeten worden gekarakteriseerd en naar een geschikte verwerkingsroute worden afgevoerd.
Wanneer afval als gevaarlijk afval wordt geclassificeerd, met name wanneer het koolwaterstoffen bevat, moeten de verwerking en traceerbaarheid voldoen aan de toepasselijke afvalregelgeving.
Documenten met betrekking tot de onderhoudswerkzaamheden en de afvoer van afval moeten overeenkomstig de toepasselijke voorschriften worden bewaard.
Hoe moeten de debietregelaars van de buffer worden geïnspecteerd?
Zelfs een volledig gereinigde buffer kan niet correct functioneren wanneer het debietregelsysteem verstopt of beschadigd is. Controle van de debietregeling vormt daarom een integraal onderdeel van het onderhoud.
De inspectie kan onder meer betrekking hebben op:
- wervelventielen;
- gekalibreerde openingen;
- afsluiters;
- afvoerleidingen;
- regelputten;
- terugslagvoorzieningen indien aanwezig.
Waarom moet al bij het ontwerp van de regenwaterbuffer rekening worden gehouden met onderhoud?
Een regenwaterbuffer is eenvoudiger en goedkoper te onderhouden wanneer de toegankelijkheid van de voorzieningen al tijdens het ontwerp wordt meegenomen. Inspectieputten, inspectiemogelijkheden, toegankelijke bezinkingszones en de opbouw van het netwerk hebben rechtstreeks invloed op toekomstige onderhoudswerkzaamheden.
Dit is vooral belangrijk bij ondergrondse regenwaterbuffers, waar de voorzieningen vanaf het oppervlak niet rechtstreeks zichtbaar zijn.
Het ontwerp moet het mogelijk maken om:
- de verschillende niveaus van het systeem te inspecteren;
- zones te bereiken waar sediment zich kan ophopen;
- apparatuur voor hogedrukreiniging in te brengen;
- slib af te zuigen;
- in- en uitlaten te controleren;
- toegang te krijgen tot debietregelaars.
Bekijk onze complete gids over regenwaterbuffers om vanaf de ontwerpfase rekening te houden met deze vereisten.
Een onderhoudsplan in combinatie met een ontwerp dat inspectie en reiniging mogelijk maakt, helpt om het nuttige opslagvolume, het afvoerdebiet en de kwaliteit van het afgevoerde water gedurende de volledige levensduur van de voorziening te behouden.
Bronnen en referenties :
- NEN – NEN-EN 858-2:2003: Afscheiders en slibvangputten voor lichte vloeistoffen (bijv. olie en benzine) – Deel 2: Bepaling van nominale afmeting, installatie, functionering en onderhoud. Deze norm geeft richtlijnen voor de dimensionering, installatie, werking en het onderhoud van olieafscheiders en slibvangputten.
- Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) – Onderhoud bij minerale olieafscheiders volgens NEN-EN 858: Officiële informatie over het onderhoud van minerale olieafscheiders en slibvangputten, met toelichting op controles, het verwijderen van olie en slib, registratie en periodieke inspecties.
- Rijksoverheid – Gevaarlijk afval veilig inzamelen: Officiële informatie over de identificatie, inzameling, verwerking en het vervoer van gevaarlijke afvalstoffen in Nederland. De Europese afvalstoffenlijst (Eural) wordt gebruikt om te bepalen of een afvalstof als gevaarlijk afval wordt aangemerkt.
- Rijksoverheid – Bedrijfsafval: Informatie over de verplichtingen voor bedrijven bij het scheiden, registreren, inzamelen en afvoeren van bedrijfsafval. Afvalstoffen moeten via een erkende inzamelaar naar een geschikte verwerker worden afgevoerd en de afgifte moet worden geregistreerd.
Wilt u ondersteuning bij de ontwikkeling van uw project?
